Handhygiëne

Doelgroep: 

Verpleegkundigen / verzorgenden
Huishoudelijk assistenten
Alle medewerkers die werken met voeding
Paramedisch personeel
Specialist ouderengeneeskunde

Locatie: 

Verpleeghuis
Verzorginghuis / woonzorgcentrum
Thuiszorg

Benodigde Materialen:

Handendesinfectans (wanddispenser of pompje)
Vloeibare zeep + Papieren handdoekjes
Afvalemmer
Handcrème
 
Voor eisen aan de benodigde materialen zie het protocol Benodigde materialen.
 
Voor de poster handhygiëne, klik op de onderstaande link.

Doel: 

Het voorkómen van verspreiding van micro-organismen via de handen van de medewerkers.

Waarom: 

Handhygiëne is één van de belangrijkste maatregelen om verspreiding van micro-organismen te voorkomen. Tijdens de verzorging van cliënten, bij lichamelijk onderzoek en bij schoonmaakwerk komen er allerlei micro-organismen op de handen.
 
Wanneer medewerkers de handen niet goed wassen, kunnen zij micro-organismen verspreiden van cliënt naar cliënt. Dit kan infecties veroorzaken bij cliënten, zoals diarree of wondinfecties. En medewerkers kunnen zelf besmet raken.
 

Wanneer: 

Vóór handelingen, waarbij de handen schoon moeten zijn

Na handelingen, waarbij de handen besmet kunnen raken

voor het aanraken van eten en drinken

voor aanvang en bij beëindiging van de dienst

voor en na pauzes

voor en na verpleegkundige handelingen (wondbehandeling, katheterzorg e.d.).

na het wassen van een cliënt

na verpleegkundige handelingen

na ieder contact met lichaamsvloeistoffen van cliënten

na ieder toiletbezoek

na neus snuiten (in papieren zakdoek)

na schoonmaakwerkzaamheden

na het uittrekken van handschoenen


Werkwijze: 

Handhygiëne kan op twee manieren uitgevoerd worden:

  • handen desinfecteren; handen inwrijven met handendesinfectans (handalcohol);
  • handen reinigen (wassen); reiniging door te wassen met water en zeep.

Wanneer kies je voor wassen en wanneer voor desinfecteren?

Handen desinfecteren heeft de voorkeur vanwege praktische voordelen (sneller, geen wastafel nodig) en het is beter voor de huid.
In de volgende situaties moeten de handen gewassen worden:
 

Was altijd de handen met water en zeep, bij:

  1. bij zichtbaar vuile handen;
  2. bij natte handen;
  3. bij contactisolatie bij diarree.

In deze drie situaties kan handendesinfectans NIET gebruikt worden.

  1. Handendesinfectans heeft geen reinigende werking. Desinfectans verwijdert geen vuil, waardoor het vuil op de handen aanwezig blijft;
  2. Bij natte handen komt de alcohol niet genoeg in contact met de huid en wordt de alcohol verdund door het water op de handen;
  3. Bij diarree veroorzaakt door de Clostridium bacterie, is handen desinfecteren niet geschikt. Het micro-organisme dat de diarree veroorzaakt wordt niet gedood door de alcohol in de handendesinfectans.

Hoe was je je handen?

  • Draai de kraan open (warm water).
  • Maak de handen goed nat.
  • Neem vloeibare zeep uit de zeepdispenser; neem één dosering, dat wil zeggen druk de hendel of het pompje helemaal in.
  • Raak het tuitje van de dispenser niet aan.
  • Wrijf de handen nu gedurende 10 sec. goed over elkaar.
  • Zorg dat de vingertoppen, duimen en het gebied tussen de vingers en polsen goed worden ingewreven. (zie afbeelding)
  • Spoel de handen goed af.
  • Draai de handkraan nog niet dicht. 
  • Een elleboogkraan met elleboog dichtdrukken.
  • Droog de handen af met een papieren handdoekje.
  • Draai (zo nodig) de kraan dicht met het gebruikte handdoekje zonder dat de handen in contact komen met de ‘vuile’ kraan.
  • Werp de handdoek in de afvalemmer.

Hoe desinfecteer je je handen? (niet bij natte of vuile handen of bij diarree)

  • Breng handendesinfectans aan op droge handen.
  • Neem zoveel handendesinfectans dat het kuiltje van één hand is gevuld.
  • Raak het tuitje van de dispenser niet aan.
  • Wrijf het desinfectans goed over het gehele handoppervlak tot de handen droog zijn.
  • Zorg dat de vingertoppen, de duimen en het gebied tussen de vingers goed met het desinfectans in aanraking komen. (zie afbeelding).
  • Wrijf de handen net zo lang tot ze droog zijn.

Afbeelding: Hoe was of desinfecteer je je handen?

Volg de zes instructies op de foto’s. Zorg dat de vingertoppen, de duimen en het gebied tussen de vingers goed met in aanraking komen met zeep (wassen) of handendesinfectans. (desinfecteren):
 

 

Voor een goede handhygiëne, geldt:

  • Draag nagels kort geknipt, schoon en goed verzorgd.
  • Draag geen (gel-)nagellak.
  • Kunstnagels (gelnagels, plaknagels) zijn niet toegestaan, omdat deze een bron van besmetting kunnen zijn.
  • Draag geen ringen (ook geen trouw- en verlovingsringen), armbanden en polshorloges tijdens de werkzaamheden.
  • Draag geen braces/ spalken/ gips/ zilversplit aan hand of pols tijdens de werkzaamheden.
  • Verzorg de handen goed met een crème om uitdroging van de huid te voorkomen.
Toelichting:
Onder sieraden, kunstnagels en/of braces kan de huid niet goed gedesinfecteerd of gereinigd worden. Micro-organismen kunnen zich prima eronder verschuilen en er is een opeenhoping van zeep- en vuilresten.
Nagellak is niet toegestaan: tijdens werkzaamheden zal de nagellak beschadigen, waardoor meer micro-organismen op de nagels aanwezig zijn.


Handschoenen

  • Het dragen van handschoenen is geen vervanging voor handhygiëne.
  • Was of desinfecteer de handen na het uittrekken van handschoenen.
Toelichting:
Handschoenen kunnen gaatjes hebben, kapot gaan en tijdens het uittrekken kunnen de handen worden besmet.


Woonzorgcentra, verzorgingshuizen en thuiszorg

In woonzorgcentra, verzorgingshuizen en thuiszorg ontbreken vaak vloeibare zeep en papieren handdoekjes.

Plaats een pompje handendesinfectans, bij voorkeur op alle cliënten appartementen, maar tenminste bij cliënten bij wie:
  • lichamelijke verzorging wordt gegeven;
  • contact met lichaamsvloeistoffen zeer waarschijnlijk is, bijv. incontinente cliënten, cliënten die een po gebruiken;
  • verpleegkundige handelingen worden verricht, waarbij contact optreedt met wonden of slijmvliezen van de cliënt (bijv. wondbehandeling, katheterzorg).

Verantwoordelijkheden: 

Medewerkers:

  • volgen de instructies in dit protocol;
  • kennen de risico’s van onvoldoende handhygiëne.

Werkgever:

  • biedt de benodigde materialen aan;
  • besteedt regelmatig aandacht aan een goede handhygiëne;
  • biedt materialen aan die aan de gestelde normen voldoen.

Categorieën: 


Verwante Beleidsstukken: 


Verwante Checklists: 


Definities: 

Clostridium difficile: een bacterie die een ziektebeeld, variërend van een milde diarree tot een levensbedreigende colitis (ontsteking van de dikke darm) kan veroorzaken.De bacterie is zeer besmettelijk door de vorming van sporen die zeer resistent zijn tegen o.a. droogte, warmte, maagzuur, alcohol, chloor en gewone schoonmaakmiddelen.
 
Desinfecteren: Het verminderen of doden van micro-organismen op of in materialen, op oppervlakken en op handen.
 
Lichaamsvloeistoffen: Bloed, ontlasting, urine, wondvocht, pus, sputum, braaksel etc.
 
Micro-organismen: Microscopisch kleine levensvormen, zoals bacteriën, virussen, schimmels en parasieten.
 

Literatuur: 

Richtlijnen Werkgroep Infectie Preventie:

Landelijk Centrum voor Hygiëne en Veiligheid

RIVM

 

name=